Климатологияны жана климаттык тейлөөнү өнүктүрүү

Климатология климаттык процесстерди, алардын өзгөрүү тенденцияларын жана Кыргыз Республикасынын экологиялык, социалдык жана экономикалык өнүгүүсүнө тийгизген таасирин изилдеген илимий багыт болуп саналат. Климаттык изилдөөлөр климаттын өзгөрүшүнүн кесепеттерин баалоого, климаттык тобокелдиктерди аныктоого жана адаптациялык чараларды иштеп чыгууга мүмкүндүк берет.

Климаттык маалыматтарды талдоо жана илимий изилдөөлөр төмөнкүлөргө өбөлгө түзөт:

• климаттын өзгөрүү тенденцияларын жана алардын кесепеттерин баалоого;
• айыл чарба, энергетика, суу ресурстары жана башка тармактар үчүн адаптациялык чараларды иштеп чыгууга;
• климаттык тобокелдиктерди азайтууга;
• калктын жана экономиканын климаттык өзгөрүүлөргө туруктуулугун жогорулатууга.

Кыргызгидрометтин маалыматы боюнча (agro.meteo.kg), Кыргыз Республикасынын аймагында географиялык жайгашуусуна жана бийиктик алкактарына жараша ар түрдүү климаттык шарттар калыптанган:

• бийик тоолуу аймактар — узак жана суук кыш, кыска жана салкын жай мезгили менен мүнөздөлөт;
• өрөөндөр жана тоо этектери — айыл чарбасын өнүктүрүү үчүн жагымдуу мелүүн климатка ээ;
• түштүк аймактар — жылуу жана кургак климаттык шарттар менен айырмаланат.

Климаттык тейлөө

Климаттык тейлөө мамлекеттик органдарды, жеке секторду жана калкты климаттык маалыматтар жана аналитикалык материалдар менен камсыз кылууга багытталган.

Заманбап климаттык кызматтар төмөнкү мүмкүнчүлүктөрдү берет:

• аба ырайы жана климат боюнча актуалдуу маалыматтарды алууга;
• айыл чарба иштерин пландаштырууга;
• климаттык тобокелдиктерди баалоого жана башкарууга;
• климаттын өзгөрүшүнө адаптациялоо боюнча чечимдерди кабыл алууга;
• климатка байланыштуу коркунучтарды алдын ала болжолдоого.

 

Статистикалык маалыматтар

Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети климаттын өзгөрүшүнүн көрсөткүчтөрү боюнча статистикалык жыйнактарды даярдайт. Жыйнактар климаттык көрсөткүчтөрдүн динамикасын, жаратылыш ресурстарынын абалын жана климаттын өзгөрүшүнүн социалдык-экономикалык аспектилерин чагылдырат.

• «Кыргыз Республикасында климаттын өзгөрүшүнүн көрсөткүчтөрү 2018–2022» статистикалык жыйнагы

Илимий изилдөөлөр

Борбордук Азиялык Жерди прикладдык изилдөө институту климатология, гляциология, гидрология, геоэкология жана климаттык моделдөө жаатындагы илимий изилдөөлөрдү жүргүзөт. Институттун изилдөөлөрү климаттын өзгөрүшүнүн таасирин баалоого жана адаптациялык чараларды иштеп чыгууга багытталган.

• БАЖПИИнин климат, суу жана геоэкология боюнча илимий ишмердүүлүгү