Секторлор боюнча адаптация
24.06.202649
Секторлор боюнча адаптация
Кыргыз Республикасында климаттын өзгөрүшүнө адаптациялоо мамлекеттик климаттык саясаттын артыкчылыктуу багыттарынын бири болуп саналат. Өлкөнүн тоолуу рельефи, экономиканын суу жана жер ресурстарына көз карандылыгы, ошондой эле айыл калкынын жана инфраструктуранын жогорку аялуулугу климаттык тобокелдиктерге туруктуулукту жогорулатууну улуттук өнүгүүнүн маанилүү шарты катары аныктайт.
Кыргыз Республикасынын Улуттук деңгээлде аныкталган салымынын (УДАС 3.0) алкагында климаттын өзгөрүшүнө адаптациялоо туруктуу өнүгүүнүн, улуттук коопсуздуктун жана калктын жыргалчылыгын камсыз кылуунун негизги элементи катары каралат. Адаптациялык чаралар климаттык тобокелдиктерди азайтууга, экономиканын жана экосистемалардын туруктуулугун жогорулатууга, ошондой эле климаттын өзгөрүшүнүн терс таасирлерине калктын даярдыгын күчөтүүгө багытталган.
УДАС 3.0 документинде климаттын өзгөрүшүнө адаптациялоонун төмөнкү артыкчылыктуу секторлору аныкталган:
- суу ресурстары;
- энергетика;
- айыл чарбасы;
- токой чарбасы жана биологиялык ар түрдүүлүк;
- кырсыктардын тобокелдигин азайтуу;
- шаарлар жана калктуу конуштар;
- саламаттык сактоо.
Ар бир сектор боюнча адаптациялык максаттар, артыкчылыктуу милдеттер жана климаттык туруктуулукту жогорулатууга багытталган иш-чаралар белгиленген.
Климаттын өзгөрүшүнө туруктуу өнүгүүнү алдыга жылдырууга шайкеш келтирүү – киришүү
Тармактык адаптациялоо программаларын каржылоо варианттары боюнча глобалдык отчет
Климат жана жаратылыш боюнча натыйжалуу иш-аракеттер: NAP жана NBSAP СИНЕРГИЯЛАРЫ
Кыскача маалымат
Суу ресурстары Кыргыз Республикасынын климаттын өзгөрүшүнө адаптациялоо жаатындагы артыкчылыктуу секторлорунун бири болуп саналат. Климаттын өзгөрүшү мөңгүлөрдүн аянтынын кыскарышына, гидрологиялык режимдин өзгөрүшүнө, кургакчылыктын күчөшүнө жана суу ресурстарынын жеткиликтүүлүгүнө терс таасирин тийгизүүдө.
Максаты
Климаттын өзгөрүшүнүн шарттарында суу коопсуздугун камсыз кылуу, суу ресурстарын туруктуу башкарууну өнүктүрүү жана суу секторунун климаттык туруктуулугун жогорулатуу.
Артыкчылыктуу багыттар
- суу ресурстарына климаттын өзгөрүшүнүн таасирин баалоо;
- мөңгүлөрдү жана гидрологиялык процесстерди мониторингдөө;
- ирригациялык инфраструктураны модернизациялоо;
- суу ресурстарын комплекстүү башкаруу системасын өнүктүрүү;
- эрте эскертүү системаларын күчөтүү;
- калкты таза ичүүчү суу менен камсыздоону жакшыртуу.
Кыскача маалымат
Айыл чарбасы Кыргыз Республикасынын экономикасынын жана азык-түлүк коопсуздугунун негизги секторлорунун бири болуп саналат. Климаттын өзгөрүшү температуранын жогорулашына, жаан-чачын режиминин өзгөрүшүнө, кургакчылыкка жана жайыттардын деградациясына алып келүүдө.
Максаты
Айыл чарба секторунун климаттык туруктуулугун жогорулатуу жана азык-түлүк коопсуздугун камсыз кылуу.
Артыкчылыктуу багыттар
- климаттык туруктуу айыл чарба технологияларын киргизүү;
- сууну үнөмдөөчү технологияларды өнүктүрүү;
- жайыттарды туруктуу башкаруу;
- климатка туруктуу өсүмдүктөрдүн сортторун жайылтуу;
- мал чарбачылыгынын өндүрүмдүүлүгүн жогорулатуу;
- органикалык айыл чарбасын өнүктүрүү.
Кыскача маалымат
Кыргыз Республикасы сел, жер көчкү, кар көчкү, кургакчылык жана башка климаттык коркунучтарга жогорку деңгээлде дуушар болгон өлкөлөрдүн катарына кирет.
Максаты
Климаттык жана табигый коркунучтардын таасирин азайтуу жана өзгөчө кырдаалдарга даярдыкты күчөтүү.
Артыкчылыктуу багыттар
- эрте эскертүү системаларын өнүктүрүү;
- климаттык тобокелдиктерди баалоо;
- өзгөчө кырдаалдарга даярдыкты күчөтүү;
- климаттык маалыматтарды башкаруу системаларын өркүндөтүү;
- жергиликтүү деңгээлде адаптациялык чараларды ишке ашыруу;
- табигый кырсыктардан келтирилген зыянды баалоо системаларын өнүктүрүү.
Кыскача маалымат
Климаттын өзгөрүшү калктын ден соолугуна түздөн-түз жана кыйыр таасирин тийгизет, анын ичинде ысык толкундардын, жугуштуу оорулардын жана абанын булганышынын кесепеттерин күчөтөт.
Максаты
Саламаттык сактоо системасынын климаттык туруктуулугун жогорулатуу жана калктын ден соолугун коргоо.
Артыкчылыктуу багыттар
- климаттык тобокелдиктердин ден соолукка тийгизген таасирин баалоо;
- эпидемиологиялык мониторинг системаларын өнүктүрүү;
- ысык толкундарга жана өзгөчө кырдаалдарга даярдыкты күчөтүү;
- медициналык кызматкерлердин потенциалын жогорулатуу;
- калктын маалымдуулугун жогорулатуу.
Кыскача маалымат
Кыргыз Республикасынын энергетика сектору климаттын өзгөрүшүнүн таасирине, айрыкча суу ресурстарынын өзгөрүшүнө жана экстремалдуу аба ырайынын кубулуштарына көз каранды.
Максаты
Энергетика секторунун климаттык туруктуулугун жана энергетикалык коопсуздукту камсыз кылуу.
Артыкчылыктуу багыттар
- гидроэнергетикалык инфраструктуранын туруктуулугун жогорулатуу;
- энергетикалык системалардын климаттык тобокелдиктерин баалоо;
- энергиянын кайра жаралуучу булактарын өнүктүрүү;
- энергия натыйжалуулугун жогорулатуу;
- энергетикалык инфраструктураны модернизациялоо.
Кыскача маалымат
Токойлор жана экосистемалар климаттын өзгөрүшүнүн кесепеттерине өзгөчө сезгич болуп саналат жана экосистемалык кызматтарды сактоодо маанилүү роль ойнойт.
Максаты
Экосистемалардын туруктуулугун камсыз кылуу жана биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо.
Артыкчылыктуу багыттар
- токойлорду калыбына келтирүү жана көбөйтүү;
- биологиялык ар түрдүүлүктү сактоо;
- жайыттарды туруктуу башкаруу;
- деградацияланган жерлерди калыбына келтирүү;
- экосистемалык мониторингди өнүктүрүү;
- корголуучу жаратылыш аймактарын өнүктүрүү.
Кыскача маалымат
Шаарлар жана калктуу конуштар климаттын өзгөрүшүнүн таасирине, анын ичинде ысык толкундарга, суу ташкындарына жана инфраструктуралык тобокелдиктерге дуушар болууда.
Максаты
Шаарлардын жана калктуу конуштардын климаттык туруктуулугун жогорулатуу.
Артыкчылыктуу багыттар
- климаттык тобокелдиктерди шаардык пландаштырууга интеграциялоо;
- туруктуу инфраструктураны өнүктүрүү;
- жашыл зоналарды кеңейтүү;
- суу жана энергетикалык инфраструктураны модернизациялоо;
- шаардык климаттык мониторинг системаларын өнүктүрүү;
- калктын климаттык маалымдуулугун жогорулатуу.